Trung hòa carbon là gì ? So sánh trung hòa carbon & net zero

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang diễn ra khốc liệt, các thuật ngữ như “Net Zero” hay “Carbon Neutrality” xuất hiện ngày càng nhiều trên các phương tiện truyền thông. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu đúng trung hòa carbon là gì và sự khác biệt cốt lõi giữa nó với các mục tiêu khí hậu khác. Cùng DAT Group đi sâu phân tích khái niệm này, so sánh chi tiết với Net Zero và khám phá lộ trình giảm thiểu dấu chân carbon hiệu quả nhất cho doanh nghiệp và cá nhân trong bài viết dưới đây.

1. Trung hòa carbon (carbon neutrality) là gì?

Để hiểu đơn giản, trung hòa carbon là trạng thái cân bằng. Nó giống như việc bạn tiêu bao nhiêu tiền thì phải kiếm lại bấy nhiêu để không bị nợ.

Trong môi trường, trạng thái này đạt được khi lượng khí thải CO2 thải ra được cân bằng với lượng CO2 được loại bỏ khỏi khí quyển.

1.1. Định nghĩa carbon-neutral

Carbon neutrality (trung hòa carbon) là quá trình cân bằng giữa lượng khí thải CO2 phát ra khí quyển và lượng CO2 được hấp thụ lại hoặc loại bỏ ra môi trường. Việc hấp thụ này thường được thực hiện qua các bể chứa carbon tự nhiên như rừng, đất, đại dương hoặc qua các công nghệ thu giữ carbon nhân tạo.

Khi một doanh nghiệp tuyên bố họ là “Carbon Neutral”, nghĩa là tổng lượng khí thải ròng của họ bằng 0. Họ có thể vẫn xả thải, nhưng họ đã “bù đắp” lại lượng đó bằng các hành động tương ứng.

1.2. Khác biệt với carbon-free (không phát thải carbon)

Rất nhiều người nhầm lẫn giữa hai khái niệm này.

• Carbon Neutral: Bạn vẫn tạo ra khí thải, nhưng bạn bỏ tiền mua tín chỉ carbon hoặc trồng cây để bù vào.
• Carbon Free: Quá trình hoạt động hoàn toàn không sinh ra khí thải carbon dioxide hoặc khí nhà kính (GHG) ngay từ đầu.

1.3. So sánh với climate neutral (trung hòa khí hậu)

Carbon neutrality chỉ tập trung vào việc trung hòa khí CO2, có tính phổ biến hơn, vì các công ty có thể dễ dàng giảm khí thải phạm vi 1 và 2 so với trọng lượng phạm vi 3 và 4. 

Trong khi đó, Climate Neutral có phạm vi rộng hơn nhiều. Nó bao gồm việc trung hòa tất cả các loại khí nhà kính gây hại khác như Metan (CH4), Nitrous Oxide (N2O), và các khí công nghiệp khác. Trung hòa khí hậu là mục tiêu toàn diện hơn để giảm tác động đến sự nóng lên toàn cầu.

2. Tầm quan trọng của trung hòa carbon

Tại sao cả thế giới lại chạy đua để đạt được trạng thái này? Câu trả lời nằm ở sự sống còn của hành tinh.

Biến đổi khí hậu đang gây ra những hiện tượng thời tiết cực đoan như bão lũ, hạn hán và băng tan. Trung hòa carbon là bước đi cấp thiết để giữ nhiệt độ trái đất không tăng quá 1.5 độ C theo Hiệp định Paris.

Đối với doanh nghiệp, việc đạt trung hòa carbon mang lại nhiều lợi ích:

• Củng cố hình ảnh thương hiệu và nâng cao mức độ tin cậy từ khách hàng.
• Gia tăng khả năng tiếp cận các nguồn vốn đầu tư bền vững và quỹ xanh.
• Đáp ứng các yêu cầu pháp lý về bảo vệ môi trường đang ngày càng siết chặt.
• Giảm chi phí vận hành thông qua việc tối ưu hóa tiêu thụ năng lượng trong dài hạn.

3. Carbon dioxide (CO₂) là gì?

Carbon dioxide (CO₂) là một chất gồm một nguyên tử carbon liên kết với hai nguyên tử oxy. Nó là một loại khí không màu, không mùi, tồn tại tự nhiên trong khí quyển trái đất. CO2 rất quan trọng cho sự quang hợp của thực vật. Tuy nhiên, hoạt động đốt nhiên liệu hóa thạch của con người đã làm dư thừa lượng CO2.

Đây là khí nhà kính chính giữ nhiệt lại trong khí quyển, gây ra hiệu ứng nhà kính và làm trái đất nóng lên. Kiểm soát nồng độ CO2 là chìa khóa của mọi chiến lược khí hậu.

4. Net zero carbon là gì?

Nếu trung hòa carbon là bước đi đầu tiên, thì Net Zero chính là đích đến cao nhất và khắt khe hơn rất nhiều.

4.1. Định nghĩa Net Zero

Net Zero (Phát thải ròng bằng 0) nghĩa là trạng thái cân bằng giữa lượng khí nhà kính thải ra môi trường và lượng khí nhà kính được loại bỏ khỏi môi trường vào một khoảng thời gian nhất định. Cắt giảm lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính xuống mức gần bằng 0 nhất có thể.

Chỉ một lượng nhỏ khí thải còn lại không thể loại bỏ mới được phép trung hòa bằng cách hấp thụ. Khác với Carbon Neutrality, Net Zero bắt buộc bạn phải giảm phát thải thực tế trước tiên.

4.2. Lợi ích vượt trội so với trung hòa carbon

Net Zero tập trung vào nguyên nhân gốc rễ: ngừng xả thải.

• Nó thúc đẩy đổi mới công nghệ và quy trình sản xuất sạch hơn.
• Giảm sự phụ thuộc vào việc mua tín chỉ carbon.
• Tạo ra tác động bền vững và lâu dài hơn cho môi trường.

4.3. Phân biệt Net Zero với Zero Energy (năng lượng bằng không)

Zero Energy (Năng lượng bằng không) thường dùng cho các tòa nhà (Net Zero Energy Building). Nghĩa là tòa nhà đó tự sản xuất ra lượng năng lượng tái tạo bằng đúng lượng năng lượng nó tiêu thụ trong một năm.

Trong khi đó, Net Zero Carbon là khái niệm rộng hơn về khí thải, áp dụng cho cả một nền kinh tế, một quốc gia hoặc chuỗi cung ứng toàn cầu.

4.4. Bảng so sánh giữa trung hòa carbon và Net Zero

Dưới đây là bảng phân biệt rõ ràng hai khái niệm thường bị nhầm lẫn này:

5. Cách đạt trung hòa carbon

Hành trình tiến tới trung hòa carbon không phải là chuyện một sớm một chiều. Nó đòi hỏi chiến lược bài bản gồm 3 bước chính.

Giảm phát thải trực tiếp

Đây là bước ưu tiên hàng đầu. Doanh nghiệp cần rà soát lại toàn bộ quy trình vận hành.

• Ưu tiên rà soát và cải tiến toàn bộ hoạt động vận hành.
• Thực hiện các biện pháp sử dụng năng lượng một cách hiệu quả hơn.
• Đẩy mạnh quá trình chuyển đổi sang năng lượng sạch.
• Tối ưu chuỗi cung ứng và vận chuyển để giảm tiêu thụ nhiên liệu.

Bù đắp carbon qua tín chỉ

Đối với lượng khí thải không thể cắt giảm ngay lập tức, doanh nghiệp có thể thực hiện bù đắp carbon.

• Đầu tư vào các dự án trồng rừng hoặc bảo vệ rừng.
• Mua tín chỉ carbon từ các dự án năng lượng sạch hoặc thu hồi khí thải đã được chứng nhận quốc tế.

Chuyển đổi mô hình kinh tế xanh

Áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn là giải pháp bền vững.

• Tái chế và tái sử dụng nguyên vật liệu để giảm rác thải.
• Thiết kế sản phẩm thân thiện với môi trường, có tuổi thọ cao.
• Khuyến khích nhân viên và đối tác cùng thực hiện lối sống xanh.

6. Các khái niệm liên quan

Thế giới thuật ngữ khí hậu rất đa dạng. Ngoài trung hòa carbon, bạn cần biết thêm các khái niệm sau để có cái nhìn toàn cảnh.

6.1. Carbon negative (âm carbon)

Đây là mức độ “thượng thừa” trong bảo vệ môi trường. Carbon negative nghĩa là một thực thể loại bỏ nhiều CO2 khỏi khí quyển hơn lượng họ thải ra. Điều này không chỉ trung hòa carbon mà còn đạt được mức độ giảm thiểu tác động môi trường vượt mức phát thải ban đầu. 

6.2. Carbon free (không carbon)

Như đã đề cập, carbon free ám chỉ các nguồn năng lượng hoặc quy trình không sinh ra khí thải carbon. Khi mà các doanh nghiệp hay tổ chức gọi nó là “carbon free” thì các giai đoạn chuỗi cung ứng của nó không tạo ra CO2 hay bất kì hiệu ứng nhà kính khác.

Ví dụ điển hình là năng lượng hạt nhân, thủy điện, điện gió và điện mặt trời. Sử dụng các nguồn “carbon free” là cách nhanh nhất để đạt được Net Zero.

6.3. Dấu chân carbon và cách tính

Dấu chân carbon là tổng lượng khí nhà kính được tạo ra bởi các hành động của con người. Nó bao gồm khí thải từ việc đi lại, ăn uống, mua sắm và sử dụng điện năng.

• Cách tính: Dấu chân carbon thường được tính bằng đơn vị tấn CO2 tương đương mỗi năm.
• Hiện nay có nhiều công cụ online và phần mềm giúp cá nhân và doanh nghiệp tính toán chính xác chỉ số này dựa trên hóa đơn điện, xăng dầu và thói quen tiêu dùng.

Hiểu rõ trung hòa carbon là gì và phân biệt nó với Net Zero là bước đầu tiên quan trọng trong hành trình phát triển bền vững. Dù mục tiêu là trung hòa hay Net Zero, điều quan trọng nhất vẫn là hành động thực tế để giảm thiểu dấu chân carbon ngay từ hôm nay.

DAT Group hy vọng bài viết này đã mang lại cho bạn những kiến thức giá trị và thực tế. Hãy bắt đầu hành trình xanh hóa của bạn bằng những thay đổi nhỏ nhưng mang lại tác động lớn cho tương lai. Giải pháp năng lượng sạch tại: https://datsolar.com/

Nguồn tham khảo: 

• (Trung Hòa Carbon Là Gì? Phân Biệt Trung Hòa Carbon Và Net Zero, n.d.)
• (Carbon Neutral Vs Net Zero – Understanding the Difference, 2022)